Kojce grupowe dla cieląt: ile m2 na sztukę i jak ustawić karmienie?

Równie ważne jest ustawienie stanowisk karmienia tak, aby ograniczyć konkurencję w grupie i umożliwić kontrolę pobrania paszy oraz obserwację kondycji każdej sztuki.

Optymalna powierzchnia kojca grupowego na jedno cielę

Wymagana powierzchnia zależy od masy ciała zwierząt. Dla cieląt utrzymywanych grupowo należy zapewnić co najmniej 1,5 m2 powierzchni nieograniczonej przeszkodami na sztukę przy masie poniżej 150 kg, co najmniej 1,7 m2 przy masie od 150 do poniżej 220 kg oraz co najmniej 1,8 m2 przy masie 220 kg i większej. Są to wartości minimalne, a nie docelowe dla każdego systemu utrzymania. Przy projektowaniu kojców dla cieląt warto więc uwzględnić także miejsce zajmowane przez wyposażenie, strefę karmienia, komunikację obsługi i możliwość swobodnego odpoczynku zwierząt.

Normy prawne i zalecenia dotyczące powierzchni

Przepisy dotyczące dobrostanu cieląt określają minimalną nieograniczoną powierzchnię dostępną dla każdego zwierzęcia w kojcu grupowym. Do wymaganej powierzchni nie powinno się zaliczać przestrzeni faktycznie niedostępnej dla cielęcia, na przykład zajętej przez stałe elementy wyposażenia. Cielęta powyżej ośmiu tygodni co do zasady nie powinny być utrzymywane w pojedynczych kojcach, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach, między innymi ze względów zdrowotnych oraz w określonych małych gospodarstwach. Przy większej obsadzie warto zaplanować dodatkową rezerwę powierzchni ponad minimum, zwłaszcza gdy grupa jest zróżnicowana pod względem masy.

Jak obliczyć powierzchnię całego kojca dla grupy cieląt?

Obliczenie warto zacząć od liczby zwierząt i kategorii masy ciała, a następnie pomnożyć liczbę cieląt przez odpowiednie minimum powierzchni netto. Dla sześciu cieląt ważących poniżej 150 kg oznacza to, co najmniej 9 m2 nieograniczonej przestrzeni dostępnej dla zwierząt. Do projektu trzeba jednak dodać powierzchnię potrzebną na wyposażenie i obsługę, jeżeli elementy te ograniczają przestrzeń użytkową cieląt. Przy grupie rosnącej szybko trzeba też przewidzieć zmianę kategorii wagowej, ponieważ kojec wystarczający przy niższej masie może po kilku tygodniach przestać spełniać wymagane minimum. W praktyce korzystne jest więc projektowanie z zapasem, który pozwala utrzymać tę samą grupę bez konieczności częstego przenoszenia zwierząt.

Rozmieszczenie i organizacja kojców grupowych w oborze

Układ kojców powinien zapewniać zwierzętom możliwość swobodnego kładzenia się, wstawania, odpoczynku i przemieszczania do strefy karmienia. Najpraktyczniejszy jest czytelny podział na strefę odpoczynku i strefę żywienia, ponieważ ułatwia utrzymanie suchego legowiska oraz codzienną kontrolę grupy. Koryta, poidła i urządzenia do podawania mleka należy ustawić tak, aby nie blokowały przejść i nie tworzyły ślepych narożników, w których słabsze cielę może zostać wyparte. Organizacja powinna również umożliwiać łatwe usuwanie obornika, wymianę ściółki i dostęp do każdego zwierzęcia bez konieczności rozbierania wygrodzeń.

Wentylacja, oświetlenie i bezpieczeństwo cieląt

Cielęta potrzebują odpowiedniej wymiany powietrza, ale stanowiska odpoczynku nie powinny być narażone na silne przeciągi. Budynek lub budka grupowa powinny ograniczać gromadzenie wilgoci i szkodliwych gazów, a jednocześnie zapewniać światło naturalne albo sztuczne zgodnie z wymaganiami dobrostanowymi. Podłoże musi być stabilne, nieśliskie i bezpieczne dla racic, a miejsce do leżenia powinno być czyste, wygodne i odpowiednio osuszone. Wszystkie ostre krawędzie, wystające śruby i szczeliny, w których zwierzę mogłoby zakleszczyć kończynę lub głowę, wymagają wyeliminowania już na etapie projektowania.

Jak efektywnie ustawić system karmienia w kojcach grupowych?

Wszystkie cielęta muszą być karmione co najmniej dwa razy dziennie. Jeśli zwierzęta w grupie nie są żywione do woli ani przez automatyczny system karmienia, każde cielę powinno mieć możliwość dostępu do paszy w tym samym czasie co pozostałe. Układ karmienia trzeba więc dopasować do liczby zwierząt i sposobu zadawania paszy. Przy karmieniu mlekiem można stosować indywidualne stanowiska ze smoczkami, system wielostanowiskowy albo automat rozpoznający cielęta, ale liczba punktów i ich rozmieszczenie powinny ograniczać przepychanie. Paszę stałą oraz wodę należy umieścić w miejscu łatwo dostępnym i możliwym do regularnego czyszczenia. Przy automatycznym pojenie mlekiem ważna jest także taka lokalizacja stacji, aby zwierzę oczekujące na wejście nie blokowało dojścia do poidła lub koryta.

Gdzie ustawić poidła, karmidła i punkty pojenia mlekiem?

Poidła najlepiej instalować w strefie, w której rozlana woda nie będzie zawilgacać legowiska. Karmidła i stacje mleczne powinny być dostępne z takiego kierunku, aby cielęta mogły do nich podchodzić i odchodzić bez blokowania całego kojca. Wyposażenie nie powinno tworzyć wąskich gardeł w ciągach komunikacyjnych. Cielęta powyżej dwóch tygodni muszą mieć dostęp do wystarczającej ilości świeżej wody albo możliwość zaspokojenia zapotrzebowania na płyny w inny dopuszczalny sposób, przy czym podczas upałów i w przypadku zwierząt chorych świeża woda powinna być dostępna stale. Sprzęt do karmienia i pojenia trzeba ustawić tak, aby ograniczać zanieczyszczenie paszy i wody.

Jak zaplanować higienę kojca grupowego?

Higiena powinna być uwzględniona już w układzie wygrodzeń i wyposażenia. Powierzchnie muszą umożliwiać regularne usuwanie odchodów, resztek paszy oraz mokrej ściółki, a karmidła i poidła powinny być łatwo dostępne do mycia. Sucha strefa legowiskowa ogranicza kontakt cieląt z wilgotnym podłożem, dlatego warto oddzielić ją od miejsc, w których najczęściej rozlewa się woda lub mleko. Cielęta poniżej dwóch tygodni utrzymywane w pomieszczeniach wymagają odpowiedniej ściółki, natomiast niezależnie od wieku miejsce do leżenia powinno pozostać czyste, wygodne i odpowiednio osuszone. Przy opróżnianiu kojca dobrze zaplanować możliwość dokładnego mycia i dezynfekcji przed wprowadzeniem kolejnej grupy. Praktyczny układ powinien również umożliwiać szybkie odseparowanie cielęcia wymagającego obserwacji lub leczenia bez dezorganizowania obsługi całego sektora.

Kojec grupowy powinien łączyć metraż z prawidłowym żywieniem

Prawidłowy kojec grupowy nie sprowadza się do zapewnienia minimalnej liczby metrów kwadratowych. Trzeba połączyć odpowiednią powierzchnię netto z właściwym układem stref odpoczynku, pojenia i karmienia, dobrą wentylacją oraz łatwą obsługą. Minimalne wartości 1,5, 1,7 i 1,8 m2 na cielę zależą od masy ciała zwierzęcia, dlatego projekt powinien uwzględniać wzrost grupy. Równie ważne jest zapewnienie wszystkim cielętom dostępu do paszy zgodnie z zastosowanym systemem żywienia i takie rozmieszczenie urządzeń, aby ograniczać konkurencję oraz zabrudzenie strefy legowiskowej.

FAQ

Ile metrów kwadratowych powinien mieć kojec grupowy dla jednego cielęcia?

Minimalna powierzchnia zależy od masy ciała. Należy zapewnić co najmniej 1,5 m2 na cielę o masie poniżej 150 kg, co najmniej 1,7 m2 przy masie od 150 do poniżej 220 kg oraz co najmniej 1,8 m2 przy masie 220 kg i większej. Są to minima prawne dotyczące nieograniczonej powierzchni dostępnej dla zwierzęcia.

Jakie są najlepsze sposoby ustawienia karmienia w kojcach grupowych?

System trzeba dopasować do wieku cieląt, wielkości grupy i sposobu żywienia. Przy karmieniu porcjowanym bez automatu każde cielę powinno mieć możliwość dostępu do paszy równocześnie z pozostałymi, natomiast automatyczne stacje pojenia mogą ułatwić indywidualną kontrolę pobrania mleka.

Czy kojce grupowe są bezpieczne dla młodszych cieląt?

Kojce grupowe mogą być stosowane również dla cieląt młodszych niż osiem tygodni, jeżeli warunki utrzymania spełniają wymagania dobrostanowe i zdrowotne. Przepisy wymagają natomiast co do zasady grupowego utrzymywania cieląt po ukończeniu ośmiu tygodni, z określonymi wyjątkami, więc granica trzech tygodni nie jest ogólną normą prawną.

Jak dbać o higienę w kojcach grupowych?

Należy regularnie usuwać odchody, resztki paszy i mokrą ściółkę oraz czyścić karmidła i poidła. Miejsce do leżenia powinno pozostawać czyste, wygodne i odpowiednio osuszone, a pomiędzy kolejnymi grupami warto zapewnić możliwość dokładnego mycia i dezynfekcji kojca.